گذشت از قصاص

گذشت از قصاص

فهرست مطالب

اگرچه قتل عمد جرمی مهم و شدیدی است که به ‌موجب قانون مجازات اسلامی مستوجب مجازات قصاص است، اما در برخی موارد امکان گذشت از این مجازات وجود دارد. در مواردی که فردی مرتکب قتل عمد شود، قانون به اولیای دم مقتول – به‌جز همسر مقتول – این حق را داده است که از مجازات قصاص مرتکب بگذرند. این امر به‌عنوان یکی از موارد سقوط قصاص شناخته می‌شود.

اولیای دم می‌توانند در هر مرحله از روند دادرسی و حتی پس از صدور حکم قصاص، از این حق خود استفاده کنند و مرتکب را ببخشند. این گذشت می‌تواند به‌صورت رایگان و بدون هیچ‌گونه شرطی باشد. همچنین اگر خود مقتول پیش از فوت، مرتکب را ببخشد، دیگر اولیای دم نخواهند توانست درخواست قصاص نمایند؛ زیرا این حق از سوی خود مقتول ساقط شده است.

گذشت از قصاص می‌تواند در برخی موارد به‌جای اجرای مجازات قصاص، منجر به پرداخت دیه از سوی مرتکب به اولیای دم گردد. این امر می‌تواند به حل اختلاف و آشتی میان طرفین کمک کند؛ بنابراین گذشت از قصاص، یکی از مهم‌ترین موارد سقوط این مجازات است که به‌ موجب قانون مجازات اسلامی، به اولیای دم مقتول داده شده است.

 

نحوه گذشت از قصاص توسط اولیای دم

 

گذشت از قصاص توسط اولیای دم

در موضوع قتل عمد، قانون مجازات اسلامی به اولیای دم مقتول – به ‌استثنای همسر وی – حق قصاص را داده است. اولیای دم در این مورد کسانی هستند که از مقتول ارث می‌برند، مانند پدر، مادر و فرزندان. قانون همسر مقتول را از این حق استثنا کرده است.

اولیای دم می‌توانند در هر مرحله از روند رسیدگی قضایی، از حق قصاص خود بگذرند. این گذشت می‌تواند به‌صورت رایگان و بدون هیچ‌گونه شرطی باشد، یا در برابر دریافت حقی یا مالی از متهم انجام شود. اما درهرحال، اگر اولیای دم قصد گذشت داشته باشند، باید همگی بر آن توافق کنند.

گذشت از قصاص، قبل از صدور حکم یا حتی پس از آن، موجب سقوط مجازات قصاص می‌شود. بر اساس ماده 364 قانون مجازات اسلامی، رجوع از این گذشت پذیرفته نیست و اولیای دم نمی‌توانند پس از گذشت از قصاص، دوباره به آن رجوع کنند.

همچنین، در صورت گذشت اولیای دم از قصاص، همسر مقتول نیز از دیه پرداختی توسط متهم به‌عنوان ارث برخوردار خواهد شد در مجموع، گذشت از قصاص یکی از موارد مهم سقوط این مجازات است که به ‌موجب قانون در اختیار اولیای دم مقتول قرار دارد و می‌تواند به آشتی و حل اختلاف میان طرفین منجر شود.

 

گذشت مشروط از قصاص

گاهی اوقات، گذشت از قصاص به صورت مشروط انجام می‌شود. در این موارد، اولیای دم در برابر دریافت مال یا حقی، از قصاص میگذرند. تا زمانی که شرط مورد توافق محقق نشده باشد، حق قصاص برای صاحبان آن باقی می‌ماند. به عبارت دیگر، اگر مرتکب یا قاتل به شرط خود عمل نکند، اولیای دم می‌توانند او را قصاص نمایند. برای مثال، اگر مرتکب مالی را که اولیای دم در مقابل گذشت خود خواستار آن هستند، پرداخت نکند، حق قصاص برای آنها باقی می‌ماند.

قانون مجازات اسلامی نیز به این موضوع اشاره کرده است. در صورتی که مرتکب حاضر و قادر به انجام تعهد یا فراهم کردن وجهی که مبنای مصالحه قرار گرفته نباشد، اولیای دم می‌توانند پرونده را به دادگاه ارجاع دهند تا حکم قصاص اجرا شود.

 

نحوه گذشت از قصاص توسط اولیای دم محجور

 

گذشت اولیای دم محجور از قصاص

در مواردی که اولیای دم مقتول محجور باشند، قواعد خاصی در مورد اعمال حق قصاص وجود دارد. اولیای دم محجور، همان ورثه مقتول هستند که به لحاظ قانونی قادر به اداره امور خود نیستند. این افراد محجور به سه دسته تقسیم می‌شوند: مجنون، صغیر و سفیه. در چنین مواردی، ولی آنان (قیم یا سرپرست) می‌تواند با رعایت مصلحت اولیای دم محجور، تصمیم به قصاص یا گذشت از قصاص بگیرد. همچنین ممکن است؛ ولی تا زمان بلوغ صغیر یا افاقه (سلامت) مجنون، منتظر بماند تا آنان در سن بلوغ یا افاقه بتوانند تصمیم لازم را اتخاذ نمایند.

جالب است که اگر در میان اولیای دم، برخی عاقل و بالغ باشند، آنها می‌توانند مرتکب را قصاص کنند، اما در مواردی که همه اولیای دم یا برخی از آنها محجور باشند، ولی قانونی آنان باید با رعایت مصلحت، در مورد قصاص یا گذشت تصمیم‌گیری نماید.

 

استفاده از وکیل قتل در موارد گذشت از قصاص

  • پیچیدگی قوانین: قوانین مربوط به گذشت از قصاص در پرونده‌های قتل عمد پیچیده و دقیق هستند. استفاده از وکیل متخصص در این حوزه می‌تواند به اطمینان از رعایت تمام الزامات قانونی کمک کند.
  • تنظیم شرایط گذشت: در مواردی که گذشت به‌صورت مشروط انجام می‌شود، وکیل می‌تواند در تنظیم شرایط و تعهدات طرفین نقش مهمی ایفا کند تا از اختلاف در آینده جلوگیری شود.
  • تسریع در فرایند: وکیل با آشنایی با روند قضایی، می‌تواند مراحل گذشت از قصاص را به‌سرعت و با کمترین خطا پیش ببرد.
  • مدیریت تعامل با مقام قضایی: وکیل به‌عنوان نماینده قانونی اولیای دم، می‌تواند تعامل با مقام قضایی را برای تصمیم‌گیری درباره قصاص یا گذشت، مدیریت کند.
  • پیشگیری از اشتباهات: یک وکیل متخصص می‌تواند از بروز اشتباهات حقوقی که ممکن است منجر به مشکلات قضایی بعدی شود، جلوگیری کند.

بنابراین، استفاده از خدمات یک وکیل قتل آگاه به جزئیات قوانین مربوط به گذشت از قصاص، می‌تواند به حمایت از حقوق اولیای دم و اطمینان از انجام صحیح فرایند گذشت کمک کند. برای مشاوره با شماره ۰۹۱۲۱۵۷۴۲۹۷ تماس بگیرید.

دکتر رضا عبدالمحمد
دکتر رضا عبدالمحمد

وکیل پایه یک دادگستری به شماره پروانه ٢٨٣٥٦
عضو اتحادیه بین المللی وکلای دادگستری(IBA)

مقالات مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

5 × سه =