اجرای قصاص عضو

اجرا قصاص عضو

فهرست مطالب

قصاص بر دو نوع قصاص نفس یا جان و قصاص عضو تقسیم می‌گردد. قصاص عضو زمانی اعمال می‌شود که جنایت عمدی یا جرم عمدی نسبت به اعضای بدن فرد دیگری وارد شود. جنایت بر عضو از قطع یکی از اعضای بدن تا خراشیدگی سطحی را شامل می‌شود. درهرصورت، فرد مجرم باید عمد و آگاهی از عمل خود را داشته باشد، در غیر این صورت به مجازات دیه یا تعزیر محکوم می‌شود.

اجرای قصاص عضو بر طبق قانون مجازات اسلامی، منوط به تقاضای مجنی علیه یا ولی او و وجود سایر شرایط است که در قانون مجازات اسلامی بیان شده است. در صورت وجود این شرایط، قصاص عضو اجرا می‌شود. به‌عنوان‌مثال، در تصادفات رانندگی که منجر به قطع عضو می‌شوند؛ چون جرمی غیرعمدی است، مجازات قصاص اعمال نمی‌شود.

در این موارد، راننده مقصر باید دیه پرداخت کند و در صورت عدم توانایی، به مجازات حبس محکوم می‌شود، اما اگر فردی دیگری را مورد ضرب و شتم قرار دهد و منجر به آسیب جسمی شود؛ چون این جرم عمدی است، قصاص عضو اجرا می‌شود.

 

شرایط اجرای قصاص عضو

 

نحوه اجرای قصاص عضو

اجرای قصاص عضو باید تحت شرایطی که در قانون مجازات اسلامی بیان شده است، صورت گیرد. هدف قانون‌گذار این است که کمترین آزار به فرد مجرم برسد و آسیبی که در مجازات قصاص به فرد مجرم وارد می‌شود باید برابر با آسیبی باشد که به فرد دیگر وارد کرده است. اجرای قصاص عضو باید با ابزار قطع و جرح تیز، غیرآلوده و مناسب با اجرای قصاص انجام شود. مجازات قصاص باید با جنایت انجام شده برابر باشد، بنابراین حدود جراحت باید کاملاً اندازه‌گیری شود تا تساوی رعایت شود.

اگر زن باردار به مجازات قصاص عضو محکوم شود و در اجرای قصاص قبل یا بعد از وضع‌حمل، احتمال تلف یا آسیب به طفل وجود داشته باشد، قصاص تا از بین ‌رفتن خطر احتمالی به تعویق می‌افتد.

اگر مرتکب بیمار باشد یا شرایط زمان و مکان به‌گونه‌ای باشد که در قصاص، بیم یا ترس سرایت به جان یا صدمه دیگری باشد، اگر امکان رفع مانع وجود داشته باشد، قصاص اجرا می‌شود، اما اگر نتوان موانعی که موجب عدم اجرای حکم قصاص می‌شود را رفع کرد، مجازات قصاص به تأخیر می‌افتد.

بر اساس قانون مجازات اسلامی، زمانی که عضو مرتکب جرم قصاص می‌شود، باید بدون بی‌هوش کردن یا بی حس ‌کردن عضو انجام شود، مگر اینکه زمانی که جنایت انجام شده است، فرد در حال بی‌هوشی یا بی‌حسی بوده باشد. همچنین مداوا یا بی‌هوش کردن مرتکب و بی حس ‌کردن عضو او پس از اجرای قصاص جایز است. به‌عنوان‌ مثال اگر فردی به‌عمد چشم انسان دیگری را نابینا کند، به مجازات قصاص عضو محکوم می‌شود و چشم مرتکب نیز توسط قصاص‌کننده نابینا می‌شود.

 

ممنوعیت استعمال وسیله مسموم در قصاص عضو

استعمال وسیله مسموم که موجب سرایت است، در قصاص عضو جایز نمی‌باشد؛ بنابراین، اگر ولی مباشر، از چنین وسیله‌ای استفاده کند، ضامن است. اگر ولی مباشر، از سمی آگاه باشد که غالباً موجب کشته‌ شدن فرد می‌شود یا قصد قتل داشته باشد، حتی اگر سم غالباً کشنده نباشد، اگر فرد به سبب هر دو بمیرد، پس از رد نصف دیه او، از ولی مباشر قصاص می‌شود. اما اگر قتل از عمد نباشد، نصف دیه مقتول رد می‌شود.

همچنین، اگر سم به عضو دیگری سرایت کند و به مرگ منجر نشود، ولی مباشر، با وجود شرایط، ضامن آنچه که جنایت کرده از حیث دیه و قصاص است؛ بنابراین، استفاده از وسیله مسموم در اجرای قصاص عضو مجاز نیست و ولی مباشر در این صورت مسئول خواهد بود.

ممنوعیت استعمال وسیله کند در قصاص عضو

استیفا (اجرای قصاص) در نفس و عضو، با وسیله کُند و آنچه که موجب تعقیب زاید بر آنچه که با شمشیر زده شده باشد، جایز نیست. مانند اینکه با اره یا وسایل مشابه قطع نماید. اگر چنین اقدامی انجام دهد، گناه کرده است و تعزیر می‌شود، اما چیزی بر او نیست. قصاص باید فقط با شمشیر یا وسایل مشابه انجام شود. البته بعید نیست که استفاده از وسایلی که آسان‌تر از شمشیر باشند، مانند زدن گلوله بر مغز یا اتصال به نیروی برق، نیز جایز باشد.

اگر قصاص با شمشیر باشد، صرفاً بر زدن گردن مرتکب اکتفا می‌شود، حتی اگر جنایت او به‌غیر از این روش مانند غرق ‌کردن، سوزاندن یا کوبیدن با سنگ بوده باشد. مثله‌ کردن مرتکب جایز نیست؛ بنابراین استفاده از وسایل کند در اجرای قصاص عضو ممنوع است و باید با شمشیر یا وسایل مشابه انجام شود.

 

ایا عفو قصاص ممکن است

 

عفو قصاص

قصاص نه‌تنها یک مجازات الزامی نیست، بلکه باتوجه‌به ماهیت حق‌الناسی بودن آن، قابل‌عفو و مصالحه است. در آیات و روایات متعدد، بر عفو مجنیٌ‌علیه در جنایات مادون‌النفس (کمتر از قتل) تأکید فراوان شده است. همان تأکیداتی که در مورد عفو از قصاص‌النفس (قتل) وارد شده است، در مورد جنایات مادون‌النفس نیز جاری است. یعنی مجنیٌ‌علیه می‌تواند از قصاص عضو یا جنایت دیگر نیز چشم‌پوشی کند و مرتکب را عفو نماید.

این امر نه تنها مجاز است، بلکه در برخی موارد مستحب یا مورد تأکید قرار گرفته است. قرآن کریم و احادیث اسلامی، بارها بر عفو و گذشت در چنین مواردی تأکید کرده‌اند؛ بنابراین، قصاص عضو یا جنایات مادون‌النفس الزامی نیست و مجنی‌علیه می‌تواند با عفو و گذشت، از اجرای آن صرف‌نظر کند.

 

دلایل استفاده از وکیل قتل برای پرونده‌های قصاص عضو

  1. پیچیدگی قوانین و ضوابط مربوط به قصاص عضو: اجرای قصاص عضو تابع شرایط و ضوابط خاصی است که در قانون مجازات اسلامی تعیین شده است. این شرایط و ضوابط می‌تواند پیچیده و نیازمند آگاهی تخصصی باشد.
  2. لزوم رعایت شرایط خاص در اجرای قصاص عضو: قانون مقرر کرده است که قصاص عضو باید با ابزار مناسب و به نحوی اجرا شود که کمترین آسیب به مرتکب وارد گردد. این موارد نیازمند بررسی دقیق و رعایت خاص هستند.
  3. امکان تعویق یا تأخیر در اجرای قصاص عضو: در برخی موارد مانند بیماری مرتکب یا احتمال آسیب به جنین در زن باردار، اجرای قصاص به تعویق می‌افتد تا موانع رفع شود. این موضوعات نیاز به بررسی تخصصی دارد.
  4. ممنوعیت استفاده از برخی وسایل در اجرای قصاص عضو: قانون استفاده از وسایل مسموم یا کند را در اجرای قصاص ممنوع کرده و مشخص نموده است که قصاص باید با شمشیر یا وسایل مشابه انجام شود. این موضوع نیز نیازمند بررسی و اجرای دقیق است.
  5. امکان عفو مجنی‌علیه از اجرای قصاص عضو: قانون اعلام کرده است که قصاص عضو الزامی نیست و مجنی‌علیه می‌تواند با عفو و گذشت از اجرای آن صرف‌نظر کند. این امر نیز نیاز به بررسی و مشورت تخصصی دارد.

در مجموع، پیچیدگی قوانین، ضرورت رعایت شرایط خاص، امکان تعویق یا تأخیر در اجرا، ممنوعیت استفاده از برخی وسایل و امکان عفو مجنی‌علیه، از جمله دلایل اصلی استفاده از وکیل در چنین پرونده‌هایی است. برای مشاوره با شماره ۰۹۱۲۱۵۷۴۲۹۷ تماس بگیرید.

دکتر رضا عبدالمحمد
دکتر رضا عبدالمحمد

وکیل پایه یک دادگستری به شماره پروانه ٢٨٣٥٦
عضو اتحادیه بین المللی وکلای دادگستری(IBA)

مقالات مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

4 × پنج =