فسخ پیمانکاری

چنانچه پیمان به یکی از دلایل فسخ پیمان که ما در انجا به انها خواهیم پرداخت شامل فسخ شود کارفرما نظر خود را به همراه دلایل ان به پیمانکار ارائه میدهد . در این شرایط اگر پیمانکار پاسخی قانع کننده را به کارفرما ارائه نکند ، کارفرما میتواند پیمان را فسخ کند . پس ازفسخ پیمان جزئیات و نکات بسیاری و جود دارد در رابطه با هزینه مصالح کار ، ماشین الات و ابزار پیمانکار ، تکلیف کار های انجام شده و … که ما قصد داریم در این مقاله به انها بپردازیم .

فسخ پیمان چیست ؟

در صورتی که بنا به مواردی از شرایط فسخ پیمان کارفرما تشخیص فسخ پیمان دهد نظر خود را در این رابطه به همراه دلایل و مستندات به پیمانکار میدهد و انرا شامل فسخ میداند .
پس از ان پیمانکار 10 روز مهلت دارد تا دلایل خود را برای مخالفت با مواردی که کارفرما جهت فسخ بیان داشته را به وی اعلام کند .
چنانچه طی 10 روز مهلت کارفرما پاسخی از پیمانکار دریافت نکند و یا پاسخ ها و دلایل پیمانکار مورد تایید نباشند کارفرما فسخ پیمان را به وی اعلام میدارد و بدون نیاز به تشریفات قضایی طبق مفاد ماده 47 شرایط عمومی پیمان عمل خواهد کرد .
گروه حقوقی رضا عبدالمحمد همراه شما تمامی ضمینه های پیمانکاری با بهترین وکیل پیمانکاری خواهد بود.
فسخ پیمانکاری

موارد و شرایط فسخ پیمان

تفسیر ماده 46 شرایط عمومی پیمان
قبل از بررسی نکات و جرئیات فسخ پیمان میبایست تا شرایط فسخ پیمان را بررسی کنیم . از همین رو نگاهی به تفسیر ماده 46 شرایط عمومی پیمان میاندازیم .
شروط این ماده در 2 بخش (الف) و(ب) تعریف میشوند . در بخش (الف) با برقراری یکی از شروط کارفرما میتواند مه پیمان را فسخ کند و یا انرا فسخ نکند ، اما در صورت بروز یکی از شروط (ب) کارفرما پیمان را فسخ خواهد کرد .
طبق بند (الف) ماده 47 شرایط عمومی پیمان چنانچه تصمیم کارفرما برای فسخ پیمان به استناد موارد درج شده در بند (الف) ماده 46 باشد موضوع فسخ پیمان باید توسط هیاتی تشکیل شده از 3 نفر به انتخاب بالاترین مقام سازمان ان کارفرما مورد بررسی م تایید قرار بگیرد و مورد موافقت بالاترین مقام سازمان کارفرما باشد و پس از این مراحل به پیمانکار ارائه شود .

شرایط فسخ قرارداد به وسیله پیمانکار

مشخص است که فسخ قرارداد پیمانکاری بیشتر به وسیله ی کارفرما می باشد. وای خب پیمانکار نیز به دلایلی مانند تاخیر کارفرما در تخصیص منابع، اراده مدارک، صدور تاییدات و مصوبات و اجرای تعهدات قراردادی توانایی دارد که اقدام به فسخ پیمان کند. پیمانکار می بایست مستندات و مدارکی دال بر عدم انجام وظایف از سمت کارفرما داشته باشد. معمولاً فسخ قرارداد بخ وسیله پیمانکار به دریافت خسارت مالی و یا جبران مالی و غیرمالی ختم خواهد شد.
بر اساس شرایط عمومی پیمان تحت هیچ شرایطی به حق فسخ پیمانکار اشاره صریح نشده است. اما مصداق‌هایی وجود دارد که پیمانکار نیز می‌تواند اقدام به فسخ قرارداد پیمانکاری کند ولی در این شرایط نیز کارفرما می بایستی به قرارداد پایان دهد. اگر پیمانکار خواهان فسخ باشد، لازم می باشد درخواست پایان دادن به قرارداد را براساس ماده ۴۸ شرایط عمومی پیمان به کارفرما تسلیم کند.
فسخ قرارداد از ناحیه پیمانکاری زمانی که پیمانکار خواهان فسخ قرارداد باشد، اگر کارفرما معتقد باشد که پیمانکار در انجام وظایف خود کوتاهی کرده است طبق ماده‌های ۳۴ و ۳۵ شرایط عمومی پیمان می‌تواند وجه‌التزام تملیک بکند. وجه‌التزام انجام تعهدات پیمان به شکل ضمانت‌نامه بانکی از سمت پیمانکار به کارفرما تحویل داده می‌شود. پیمانکار در سه مرحله توانایی دارد مدارک را استرداد کند:
• پس از تهیه آخرین صورت وضعیت موقت
• پس از تهیه صورت وضعیت قطعی
• پس از تهیه صورت حساب نهایی
در هر یک از مراحل اگر پیمانکار بدهکار نباشد، کارفرما باید مدارک توقیفی را آزاد کند، اما اگر پیمانکار بدهکار باشد، موظف است طبق مدت معین شده در صورت مجلس نهایی بدهی را بپردازد. و اما اگر که پیمانکار از پرداختن طلب کارفرما خودداری و یا تاخیر کند، کارفرما می‌تواند بدون تشریفات قضایی طلب خود را از محل سپرده‌ها و تضمین‌های پیمانکار ضبط کند.در شرایطی که پیمانکار نسبت به ضبط سپرده‌ها اعتراض داشته باشد و مدعی انجام وظایف به طور کامل و عدم تخلف باشد، باید از طریق مراجع قانونی با ارائه مدارک و مستندات اعتراض خود را اعلام کند.

موارد فسخ پیمان توسط کارفرما

(الف) کارفرما در صورت بروز هرکدام از این موارد میتواند پیمان را بر طبق ماده 47 شرایط عموی پیمان فسخ کند .
1. تاخیر در زمان تحویل گرفتن کارگاه از سوی پیمانکار بیش از مهلت مشخص شده در بند ب ماده 27 طبق بند ب ماده 28 شرایط عمومی پیمان مهلت تحویل کارگاه از طرف پیمانکار 30 روز از زمان تاریخ مبادله پیمان میباشد .
2. تاخیر در ارائه برنامه زمانی به مقدار بیشتر از نصف مهلت مشخص شده برای تسلیم انبر اساس بند ب ماده 18 شرایط عمومی پیمان این مهلت یک ماه از زمان تاریخ مبادله پیمان میباشد .
3. تاخیر در مجهز کردن کارگاه برای اغاز عملیات موضوع پیمان بیشتر از نصف مقدار زمان مشخص شده در بند ج ماده 4 موافقتنامهدر این شرایط فسخ پیمان در صورتی مجاز میباشد که کارفرما بخشی از پیش برداخت را که میبایست پس از تحویل کارگاه پرداخت کند ، پرداخت کرده باشد .
(ب) در صورتی که موارد زیر اتفاق بیافتد کارفرما پیمان را فسخ میکند .
1. پیمان به فرد ثالث
2. پیمانکار شامل ممنوعیت قانونی ماده 44 شود ، به جز شرایط پیش بینی شده در بند ب ان برای شمول ماده 48 بر اساس بند ب ماده 44 شرایط عمومی پیمان ، پیمانکار در صورت ممنوعیت قانونی میبایست به کارفرما شرایط را اعلام کند و چنانچه موانع قانونی حل نشوند کارفرما پیمان را فسخ میکند و بر اساس ماده 48 با پیمانکار عمل میکنند . در صورتی که پیمانکار در همان زمان به کارفرما شرایط را اعلام نکند پیمان فسخ میشود و بر اساس ماده 47 عمل میشود .
3. در رابطه با زمان شروع عملیات موضوع پیمان ، تاخیر بیشتر از 10/1 زمان اولیه و یا 2 ماه (هر کدام که کمتر است منظور میگردد)
4. در رابطه با کار های پیش بینی شده در برنامه زمانی تفصیلی ، تاخیر به مقدار بیشتر از نصف زمان تایین شده برای ان (بر اساس ماده 30)
5. در رابطه با به اتمام رسیدن پروژه ، تاخیر به مقدار بیشتر از 4/1 مدت زمان پیمان (بر اساس ماده 30)
6. عدم اغاز پروژه بعد از رفع وضعیت قهری موضوع ماده 43 و ابلاغاغاز پروژه از طرف کارفرما
7. تعطیل کردن پروژه و یا عدم وجود سرپرست برای کارگاه بدون اجازه و اطلاع کارفرما به مدت بیش از 15 روز
8. انجام ندادن دستورات مهندس مشاور برای اصلاح کارهای معیوب بر اساس بند د ماده 32
9. انحلال شرکت پیمانکار

اقدامات فسخ پیمان

تفسیر ماده 47 شرایط عمومی پیمانکارفرما ضمانت انجام تعهد ها و ضمانت حسن انجام کار کسر شده را ضبط و به خزانه واریز میکند و در همان هنگام کارگاه و مصالح و تاسیسات و تجهیزات و … را تحویل گرفته و اقدامات لازم جهت حفاظت را انجام میدهد .
پس از ان در همان زمان از پیمانکار میخواهند تا طی 1 هفته برای صورت برداشتن و تهیه صورتمجلس کارهای انجام شده و ابزار و ماشین الات و تجهیزات و … معرفی کند .
چنانچه پیمانکار از معرفی نماینده در زمان مقرر خود داری کند و یا نماینده در ان زمان در محل حاضر نشود انگاه کارفرما برای داشتن مستندات و دلیل به نماینده دادگاه در محل حاضر شده و صورت برداری انجام میشود در این شرایط پیمانکار حق اعتراضی نخواهد داشت .
پس از ان پیمانکار در همان موقع بر اساس اصل 40 اقدام به تهیه صورت وضعیت نهایی از شرایط و کارها میکند .

اقدامات کارفرما پس از فسخ قرارداد پیمانکاری

• خلع ید از پیمانکاری
• تصرف تاسیسات و ساختمان‌های موقت
• تصرف ماشین‌آلات و ابزار و وسایل متعلق به پیمانکار
• تعیین تکلیف مصالح و تجهیزات

** ماده 30 شرایط عمومی پیمان (تغییر مدت پیمان) را بررسی خواهد کرد ، چنانچه مدت پیمان بنا به دلایلی تغییر کند مدت زمان فعالیت های برنامه زمانی تفصیلی هم تغییر خواهد کرد .ماده 43 شرایط عمومی پیمان (حوادث قهری ) را بررسی خواهد کرد ، بر اساس این ماده در صورتی که کارفرما بازگرداندن کارها را به حالت قبل از حادثه قابل انجام بداند پیمانکار موظف است تا اجرای کارها را شروع کند .بر اساس بند د ماده 32 (نظارت بر اجرای کار) در صورت تکرار بی توجهی پیمانکار به هشدار های مهندس مشاور به منظور اصلاح عیوب کار کارفرما قادر است پیمان را بر اساس ماده 46 فسخ کند .

• در رابطه با سایر ماشین الات

چنانچه پیمانکار بدهی به کارفرما داشته باشد ، کارفرما به اندازه مقدار طلب خود بخشی از ابزار و ماسین الات و تجهیزات پیمانکار که به وسیله کارشناسان منتخب دو طرف مورد ارزیابی قرار گرفته اند را اختیار میکند و بر اساس قوانین کشور انها را با مالکیت خود میگیرد .
در رابطه با تجهیزات و مصالح پای کار کارفرما انهایی که طبق مشخصات میباشد و به منظور اجرای پیمان تهیه شده است را تایید میکند و مبلغ انها را طبق نرخ تاریخ خرید مورد توافق طرفین به پای طلب پیمانکار قرار میدهد .
پیمانکار در زمان دریافت ابلاغ فسخ پیمان فهرست تجهیزات و مصالح را سفارش داده برای پروژه به ضمیمه شرایط خرید انها را برای کارفرما ارسال میکند . کارفرما به تاریخ 10 روز از زمان تحویل فهرست اقلام تجهیزات و مصالح سفارش داده شده را که برای پروژه مورد نیاز تشخیص بدهد را به پیمانکار اعلام میکند تا پیمانکار قرارداد های خرید انها را برای کارفرما ارسال کند .
مبلغ هایی که به منظور خرید این تجهیزات و مصالح از طرف پیمانکار پرداخت شده است در برابر تسلیم مدارک و اسناد انها به حساب طلب وی قرار میدهند پرداخت مابقی بهای خرید و تعهدات انها مسئولیت خود کارفرما میباشد .
زمانی که کارفرما در طی 2 هفته از زمان ابلاغ کارفرما برای توافقات در اجرای بندهای بالا حضور نیابد و یا توافقی حاصل نشود کارفرما تعدادی کارشناس دادگستری انتخاب میکند ، نظر این کارشناسان برای 2 طرف قطعی میباشد و حق الزحمه انها را کارفرما پرداخت میکند و به حساب بدهی های کارفرما قرار میدهد .
پیمانکار موظف است تا مابقی تجهیزات و مصالح و تدارکات خود را که در مکان های تحویلی کارفرما مانده است را طی نهایتا 3 ماه از زمان ابلاغ کارفرما از ان محل ها خارج کند . در خلاف این صورت کارفرما قادر است به منظور خارج کردن انها به هر شکل که لازم بداند اقدام کند و هزینه های انها را به حساب بدهی پیمانکار قرار دهد ، در این شرایط پیمانکار توانایی هیچگونه طرح دعوایی نسبت به ضرر و زیان های اموال و دارایی های خود ندارد .
از زمان ابلاغ فسخ پیمان تا زمانی که ارزیابی ها و صورت برداری ها طبق این ماده انجام شود نیمی از هزینه های نگهداری از کارگاه و حفاظت از ان وظیفه کارفرما میباشد و نیمی دیگر به عهده پیمانکار ، این مدت زمان نباید که بیشتر از 3 ماه ادامه پیدا کند ؛ چنانچه بیشتر از 3 ماه شود از ان پس این هزینه ها کاملا به عهده کارفرما قرار میگیرد .