بخشیدن مهریه به معنای صرف نظر کردن زوجه از حق قانونی خود است که طبق عقد نکاح به او تعلق میگیرد. طبق قانون مدنی، زن پس از عقد مالک مهریه می شود و میتواند آن را طلب کند یا از آن بگذرد. وقتی زن تصمیم به بخشیدن مهریه میگیرد، این عمل یا از طریق سند رسمی در دفترخانه و یا به صورت سند عادی انجام می شود و به واسطه آن، زن حق مطالبه مهریه را از خود ساقط میکند.
چرا خانم ها مهریه را می بخشند؟
بخشیدن مهریه تحت شرایط و دلایل مختلفی انجام میشود که در زیر به برخی از آنها اشاره شده است:
- حل اختلافات زناشویی و تسریع در فرآیند طلاق
- تمایل زن به کسب حقوق دیگر مانند حق طلاق یا حضانت فرزند
- بخشش مهریه در صورت رضایت و توافق دو طرف برای حفظ روابط خانوادگی
- جلوگیری از مشکلات اقتصادی و حقوقی پس از طلاق
- توافق زن و شوهر برای بخشیدن مهریه در قبال واگذاری اموال یا داراییهای دیگر
شرایط قانونی بخشیدن مهریه شامل موارد زیر است (در عکس مشاهده کنید)
مهریه چگونه بخشیده می شود؟
برای بخشیدن مهریه، زن میتواند از چند روش استفاده کند. یکی از این روشها مراجعه به دفتر اسناد رسمی و تنظیم سند رسمی بخشش مهریه است. در این حالت، پس از امضای سند، مهریه به صورت قانونی بخشیده میشود. روش دیگر، تنظیم سند عادی یا دستنویس است که در آن زن با نوشتن متنی اعلام میکند که مهریه خود را بخشیده است. هرچند این نوع سند در برخی مواقع مشکلات قانونی به همراه دارد، اما همچنان معتبر است. در تمامی روشها، حضور شاهدان برای جلوگیری از مشکلات آینده توصیه میشود.
مهریه از روش هایی مثل دادگاه و سند رسمی ابرا گردد (بخشیده شود) که در ادامه به آن میپردازیم.
مهریه چگونه از طریق دفترخانه بخشیده میشود؟
یکی از معتبرترین روش های بخشیدن مهریه، مراجعه به دفترخانه و تنظیم سند رسمی است. در این روش، زن با حضور در دفتر اسناد رسمی و ارائه مدارک لازم، طی یک سند رسمی اعلام میکند که مهریه خود را به همسرش بخشیده است. این سند به طور قانونی و رسمی ثبت شده و از لحاظ حقوقی اعتبار بیشتری نسبت به اسناد عادی دارد. پس از تنظیم سند، دفترخانه این بخشش را به دفتر ازدواج اطلاع داده و آن را در قسمت ملاحظات سند ازدواج ثبت میکند. البته توصیه میشود قبل از انجام اقدامات در دفترخانه های رسمی با یک وکیل خانواده یا وکیل مهریه مشورت کنید.
هزینه بخشش مهریه در دفترخانه چقدر است؟
هزینه بخشیدن مهریه در دفترخانه بستگی به تعرفه های تعیین شده از سوی سازمان ثبت اسناد و املاک دارد. این هزینه شامل هزینههای اداری، حقالزحمه دفترخانه و ثبت رسمی سند میشود. مبلغ این هزینه ها معمولاً متغیر است و بسته به میزان مهریه و نوع سند تنظیمی متفاوت خواهد بود. در برخی موارد، هزینههای مرتبط با تنظیم سند اقرار یا هبه نیز به این مبلغ اضافه میشود.
چه مدارکی برای ابرا مهریه لازم است؟
برای بخشیدن یا ابرا مهریه، زن باید مدارک زیر را در اختیار داشته باشد تا فرآیند قانونی به درستی انجام شود:
- شناسنامه و کارت ملی زن: برای احراز هویت و اثبات مالکیت مهریه
- عقدنامه یا سند ازدواج: به منظور بررسی شرایط مهریه و ثبت رسمی ازدواج
- سند مربوط به مهریه: در صورتی که مهریه بهطور جداگانه در سندی مشخص شده باشد
- حضور شوهر: در برخی موارد برای امضای سند بخشش یا ابرا حضور شوهر نیز الزامی است
- سایر مدارک حقوقی: مانند هرگونه اسناد مرتبط با مهریه در صورت وجود
نمونه نکات پرونده ابراء مهریه
دفاع در قبال ایراد ابراء پیشین حقوق مالی توسط زوجه برای زوال شرط تنصیف دارایی
در مواردی ممکن است به وکالت از زوجه در دعوی طلاق مطروحه از ناحیه زوج دخالت داشته باشیم و زوج یا وکیل ایشان در رابطه با مطالبه حقوق مالی زوجه توسط ما بر مبنای مقررات ماده ۲۹ قانون حمایت خانواده، با ارائه سند رسمی مبنی بر بذل یا ابراء حقوق مالی توسط زوجه، شرط تنصیف دارایی را بر مبنای آن منتفی و در این رابطه استدلال کند که با توجه به ابراء یا بذل کلیه حقوق مالی توسط زوجه، دیگر موجبی برای صدور حکم به تنصیف اموال محصله در دوران زوجیت وجود نداشته و زوجه فاقد حقوق مالی متصوره ای در این زمینه است.
برای پاسخ به چنین ایرادی باید دقت داشته باشیم که ابراء یا بذل حقوق مالی در صورتی موضوعیت دارد که این دیون بر ذمه زوج مستقر و مآلاً ذمه زوج را در قبال زوجه مشغول کرده باشد ولذا اگر هنوز دینی حلول پیدا نکرده و ذمه زوج در قبال زوجه برای تأدیه آن مشغول نگردیده باشد، طبعاً بذل یا ابراء آن، سالبه به انتقاء موضوع خواهد بود.
از این رو برای دفاع در قبال این ایراد وکیل زوج، دفاعی به شرح آتی تدارک خواهیم دید:
نظر به اینکه موکله در سند رسمی استنادی زوج، صرفاً حقوق مالی مستقر بر ذمه زوج را بذل و ابراء نموده است و شرط تنصیف اموال محصله در دوران زوجیت، مشروط به تقدیم دادخواست طلاق از ناحیه زوج است که مآلاً پس از صدور رأی و در مرحله اجرای صیغه طلاق موضوعیت پبدا می کند؛ لذا حتی بر این فرض که طرفین در زمان تنظیم سند رسمی، اراده بر بذل یا ابراء حقوق مالی زوجه نسبت به نصف اموال مکتسبه در دوران مشترک زوجیت را نیز دارا بوده اند؛ با عنایت به اینکه هنوز چنین حقی در زمان تنظیم آن سند برای زوجه ایجاد نشده بوده و نیز سبب ایجاد این حق نیز که با تقدیم دادخواست طلاق از ناحیه زوج ایجاد می گردد به وجود نیامده بوده تا قابل اسقاط باشد؛ لذا ابراء ذمه زوج و یا بذل حقوق مالی در چنین شرایطی، فاقد وجاهت قانونی بوده و مشمول قاعده اسقاط ما لم یجب است که هیچگونه اثر شرعی و قانونی بر آن بار نمي شود
نمونه متن اقرارنامه ابراء مهریه
من، [نام زن]، فرزند [نام پدر]، به اقرار و اقرارنامه، ابراء مینمایم که مهریه من به میزان [مبلغ مهریه] که در عقدنامه من و [نام شوهر] ذکر شده است، توسط شوهرم [نام شوهر] به من پرداخت شده است/بخشیده شده است.
من اقرار میکنم که هیچ طلبی از شوهرم در خصوص مهریه ندارم و از این پس، هیچگونه ادعایی در این خصوص نخواهم داشت.
این اقرارنامه در تاریخ [تاریخ] در دفترخانه [شماره دفترخانه] به امضای من رسید.
امضاء: [امضاء زن]
تاریخ: [تاریخ]
انواع روش های بخشش(ابرا) مهریه
بخشیدن یا ابرا مهریه میتواند از راههای مختلفی انجام شود. در زیر به انواع روش های رایج بخشیدن مهریه اشاره میکنیم:
۱-بخشش مهریه در طلاق توافقی
در طلاق توافقی، زن و شوهر با توافق یکدیگر تصمیم به جدایی میگیرند. در این حالت زن میتواند مهریه خود را به شوهر ببخشد تا روند طلاق سریعتر و با هزینه کمتر پیش برود. این نوع بخشش اغلب به دلیل توافقات دوجانبه و برای حل مسائل مالی بین طرفین صورت میگیرد.
۲-بخشش مهریه با سند عادی
زن میتواند مهریه خود را با تنظیم یک سند عادی به شوهر ببخشد. این سند ممکن است در قالب یک دستنوشته ساده تنظیم شود، اما اعتبار آن نسبت به سند رسمی کمتر است. برای جلوگیری از مشکلات حقوقی، حضور شاهدان و تأیید رسمی این سند توصیه میشود.
اعتبار سند عادی بخشش مهریه
اگرچه بخشش مهریه با سند عادی از نظر قانونی معتبر است، اما ممکن است در دادگاهها به دلیل نبود تأیید رسمی یا حضور شاهدان با چالش مواجه شود. بهتر است برای اطمینان از اعتبار قانونی آن، سند در دفترخانه ثبت شود.
۳-بخشش مهریه بدون بازگشت (متن بخشش مهریه بدون بازگشت)
در این روش، زن مهریه خود را بهطور کامل و قطعی به شوهر میبخشد و هیچ حقی برای بازگشت به مهریه باقی نمیگذارد. این نوع بخشش معمولاً با تنظیم سند رسمی در دفتر اسناد انجام میشود تا از نظر حقوقی غیرقابل بازگشت باشد.
۴-بخشش مهریه به صورت دست نوشته (متن بخشش مهریه روی کاغذ)
در این روش، زن با نوشتن یک دستنوشته ساده اعلام میکند که مهریه خود را بخشیده است. این نوع بخشش مهریه باید حتماً با حضور شاهدان انجام شود تا از نظر حقوقی معتبرتر باشد. در غیر این صورت، ممکن است در آینده به چالش کشیده شود.
۵-بخشش شفاهی مهریه
بخشش شفاهی مهریه، زمانی است که زن بهطور شفاهی مهریه خود را به شوهر میبخشد. این روش به دلیل نبود سند مکتوب و رسمی، میتواند در آینده مشکلاتی از نظر اثبات در محاکم ایجاد کند.
۶-بخشش مهریه بدون شاهد
اگرچه از نظر قانونی زن میتواند بدون حضور شاهد مهریه خود را ببخشد، اما این روش ممکن است در آینده مشکلات حقوقی ایجاد کند، زیرا در نبود شاهد، اثبات ادعای بخشش مهریه دشوار خواهد بود.
چرا باید برای بخشش مهریه شاهد حضور داشته باشد؟
حضور شاهد برای اطمینان از قانونی و معتبر بودن بخشش مهریه بسیار مهم است. شاهدان میتوانند در صورت بروز هرگونه اختلاف در آینده، صحت و درستی بخشش را تأیید کنند و از ادعاهای بعدی مبنی بر اجبار یا اکراه جلوگیری نمایند.
۷-بخشیدن مهریه قبل از طلاق
زن میتواند قبل از انجام مراحل رسمی طلاق، مهریه خود را به شوهر ببخشد. این روش معمولاً برای تسریع در فرآیند طلاق و کاهش هزینههای دادرسی استفاده میشود. در این صورت، زن حق مطالبه مهریه در آینده را از دست میدهد.
۸-بخشش مهریه در ازای حق طلاق (حق طلاق و بخشش مهریه)
زن میتواند در ازای دریافت حق طلاق از شوهر، مهریه خود را ببخشد. این توافق معمولاً به صورت رسمی در دفتر اسناد ثبت میشود تا از نظر حقوقی معتبر باشد.
مزایای بخشیدن مهریه برای گرفتن حق طلاق
یکی از مزایای این روش این است که زن میتواند بدون مواجهه با پیچیدگیهای حقوقی، کنترل بیشتری بر فرآیند طلاق داشته باشد و با استفاده از حق طلاق خود بهطور مستقل درخواست طلاق دهد.
معایب بخشیدن مهریه برای گرفتن حق طلاق
از معایب این روش، از دست دادن حق قانونی مطالبه مهریه است که ممکن است در آینده مشکلات مالی برای زن ایجاد کند. همچنین، در صورتی که به هر دلیل طلاق صورت نگیرد، زن مهریه خود را از دست داده است.
۹-ابرا مهریه برای گرفتن حضانت فرزند
زن میتواند با بخشیدن مهریه خود به شوهر، حضانت فرزند را به عنوان حق متقابل به دست آورد. این توافق معمولاً برای زنانی است که حاضرند مهریه خود را ببخشند تا حضانت فرزند را دریافت کنند.
۱۰-بخشش مهریه در عقد موقت (صیغه)
در عقد موقت نیز زن میتواند مهریه خود را به شوهر ببخشد. این بخشش به طور قانونی معتبر است و به شرط وجود مدارک مکتوب یا شاهدان قابل اثبات است.لازم به ذکر است که از نظر قانون ازدواج و طلاق مهریه در عقد موقت شرایط خاصی دارد. همچنین نحوه مطالبه مهریه هم در عقد موقت یا صیغه کمی متفاوت تر از ازدواج دائم است.
۱۱-بخشش مهریه در حضور شاهد
بخشیدن مهریه در حضور شاهد از نظر حقوقی محکمتر است و احتمال مشکلات قانونی در آینده را کاهش میدهد. حضور دو شاهد بالغ و عاقل میتواند صحت و درستی بخشش را تضمین کند.
۱۲-بخشش مهریه بدون اجازه پدر
زن برای بخشیدن مهریه خود نیازی به اجازه پدر یا ولی قهری ندارد. زن بهعنوان مالک قانونی مهریه میتواند در مورد آن تصمیم بگیرد و بدون نیاز به رضایت پدر آن را ببخشد.
۱۳-بخشش مهریه در طلاق غیابی
در طلاق غیابی، زن میتواند با بخشیدن مهریه خود به دادگاه درخواست طلاق بدهد. این بخشش معمولاً در مواردی انجام میشود که شوهر در کشور حضور ندارد یا امکان پیگیری حقوقی از او دشوار است.
۱۴-ابرا مهریه قبل از عقد و ازدواج
زن میتواند پیش از انجام عقد و ازدواج، با تنظیم سندی مهریه خود را به شوهر ببخشد. این نوع بخشش معمولاً در توافقات مالی پیش از ازدواج یا در چارچوب قراردادهای خاص انجام میشود.
۱۵-بخشش مهریه در خارج از کشور
زن میتواند در خارج از ایران نیز مهریه خود را به شوهر ببخشد. این بخشش باید مطابق با قوانین کشور محل اقامت و همچنین قوانین ایران باشد تا از نظر حقوقی معتبر تلقی شود. البته برای طی کردن بهتر روال قانونی بهتر است مشور های لازم با وکیل مهریه ایرانیان خارج از کشور که هم به قوانین ایران هم به قوانین کشور محل سکونت زوجه تسلط دارد، انجام شود.
۱۶-بخشش مهریه در طلاق خلع
در طلاق خلع، زن میتواند بخشی یا تمام مهریه خود را به شوهر ببخشد تا رضایت او برای طلاق را به دست آورد. این بخشش تا پایان دوران عده قابل بازگشت است و زن میتواند از بذل خود منصرف شود.
۱۷-بخشش مهریه با تهدید
اگر زن تحت فشار یا تهدید مهریه خود را ببخشد، این بخشش از نظر قانونی معتبر نیست. زن میتواند با اثبات تهدید یا اجبار در دادگاه، این بخشش را ابطال کند.
۱۸- ابرا ذمه مهریه
ابرا ذمه مهریه به معنای این است که زن بهطور کامل از حق خود نسبت به مهریه صرفنظر میکند و ذمه شوهر را از پرداخت مهریه آزاد میکند. این بخشش غیرقابل بازگشت است و زن پس از آن نمیتواند مهریه را مطالبه کند.
آیا امکان فریب در بخشش مهریه وجود دارد؟
در برخی موارد بله. زوجه ممکن است تحت شرایط فریب یا اطلاعات نادرست اقدام به بخشیدن مهریه خود کند. فریب در بخشش مهریه زمانی رخ میدهد که شوهر با ارائه اطلاعات غلط یا تحت فشار قرار دادن زن، او را به بخشیدن مهریه ترغیب کند. اگر زن بتواند اثبات کند که در زمان بخشیدن مهریه فریب خورده است، این بخشش از نظر قانونی معتبر نبوده و زن میتواند با ارائه دلایل کافی به دادگاه، این بخشش را ابطال کند. برای اطلاعات بیشتر مقاله فریب در بخشش مهریه را مطالعه کنید.
سند بخشش مهریه چگونه ابطال میشود؟
در صورتی که زن پس از بخشیدن مهریه متوجه شود که این کار تحت شرایط فریب، اکراه یا اجبار انجام شده است، میتواند درخواست ابطال سند بخشش مهریه را از دادگاه مطرح کند. دادگاه پس از بررسی مدارک و شواهد موجود، اگر فریب یا اجبار در فرآیند بخشیدن مهریه اثبات شود، سند را باطل کرده و زن مجدداً میتواند مهریه خود را مطالبه کند.
بذل مهریه به چه معناست؟
بذل مهریه به معنای این است که زن با رضایت کامل، بخشی یا تمام مهریه خود را در شرایطی خاص به شوهر میبخشد. این عمل معمولاً در زمان طلاق خلع انجام میشود، زمانی که زن برای دریافت طلاق حاضر به بخشیدن مهریه خود میشود. بذل مهریه در زمان عده طلاق خلع قابل بازگشت است، یعنی زن میتواند تا پایان عده از بخشش خود منصرف شود و مهریه را دوباره مطالبه کند.
هبه مهریه یعنی چه؟
هبه مهریه به این معناست که زن بهطور کامل و بدون انتظار هیچگونه عوض، مهریه خود را به شوهر می بخشد. هبه مهریه میتواند بهصورت رسمی در دفتر اسناد ثبت شود یا بهطور عادی و دستنویس انجام گیرد. در برخی موارد، هبه مهریه قابل بازگشت است، البته به شرطی که عین مهریه همچنان موجود باشد. این بخشش برخلاف بذل مهریه، بیشتر به نیت لطف و بدون شرط انجام میشود.
فرق بین بذل و هبه مهریه چیست؟
بذل و هبه مهریه هر دو به معنای بخشیدن مهریه توسط زن است، اما تفاوت هایی میان این دو وجود دارد:
- بذل مهریه: معمولاً در شرایط طلاق خلع انجام میشود و زن بخشی از مهریه خود را در مقابل طلاق به شوهر میبخشد. این بذل مهریه تا پایان دوران عده قابل بازگشت است.
- هبه مهریه: به معنای بخشیدن کامل و بدون انتظار عوض مهریه به شوهر است. هبه میتواند رسمی یا عادی باشد و در برخی موارد، اگر عین مهریه موجود باشد، زن میتواند از هبه بازگردد.
- نیت: بذل بیشتر برای کسب منفعت یا توافقی مانند طلاق انجام میشود، در حالی که هبه بیشتر به نیت لطف و بدون انتظار مقابل است.
صلح مهریه به شوهر از نظر حقوقی به چه معناست و چه شرایطی دارد؟
در برخی موارد، زن میتواند مهریه خود را از طریق عقد صلح به شوهر ببخشد. این عمل حقوقی به معنای این است که زن و شوهر به توافق میرسند که مهریه زن در قبال یک مال یا حق دیگری به شوهر واگذار شود. عقد صلح نسبت به هبه و بذل مهریه معتبرتر و دارای پشتوانه قانونی قویتری است. در این نوع بخشش، امکان بازگشت وجود ندارد، مگر اینکه در متن صلح نامه به شرایط خاصی اشاره شده باشد.
بخشش مهریه در قالب قرارداد صلح (تعریف صلح نامه بخشش مهریه و موارد قانونی آن)
در این روش، زن با شوهر توافق میکند که مهریه خود را بهطور کامل یا جزئی به وی صلح کند. این صلح میتواند در ازای دریافت مال یا حقوق دیگر از شوهر باشد. پس از تنظیم و امضای صلح نامه، مهریه بهصورت رسمی بخشیده میشود و امکان بازگشت آن وجود نخواهد داشت.
مهریه قابل برگشت چیست و چه شرایطی دارد؟
مهریه قابل برگشت به شرایطی اطلاق میشود که زن پس از بخشیدن مهریه خود، تحت شرایط قانونی مشخصی بتواند از بخشش خود برگردد و مهریه را دوباره مطالبه کند. این موضوع به ویژه در بذل مهریه در طلاق خلع دیده میشود، که زن میتواند تا پایان دوران عده از بخشش خود منصرف شود. همچنین، اگر زن مهریه را به صورت هبه کرده باشد و عین مهریه باقی مانده باشد، امکان بازگشت نیز وجود دارد. البته سوالی که شاید در ادامه پیش بیاید این است که «آیا بخشش مهریه قابل برگشت است؟» که کاملا بستگی به شرایط بخشش دارد و جواب کلی برای آن وجود ندارد.
مهریه غیر قابل برگشت یعنی چه؟
مهریه غیر قابل برگشت به مواردی اطلاق میشود که زن مهریه خود را بهطور کامل و بدون حق بازگشت ببخشد. بخشش مهریه بدون بازگشت معمولاً در مواردی همچون صلح مهریه یا ابرا رخ میدهد. در این حالت، زن حق مطالبه دوباره مهریه خود را نخواهد داشت و بخشش بهصورت نهایی و قطعی انجام میشود.
آیا بعد از بخشیدن مهریه می توان آن را مطالبه کرد؟
بسته به نوع بخشش، پاسخ متفاوت است. اگر مهریه به طور کامل و قطعی ابرا یا هبه شده باشد، امکان بازگشت وجود ندارد. اما اگر در طلاق خلع مهریه بخشیده شده باشد، زن تا پایان دوران عده میتواند از بذل خود منصرف شود و مهریه خود را مطالبه کند. برای اطلاعات بیشتر میتوانید به صفحه «راهنمای قدم به قدم مطالبه مهریه» رجوع کنید.
آیا زن برای این که مهریهاش را ببخشد ملزم به رعایت کردن شرایط خاصی است؟
بله، زن باید از نظر حقوقی اهلیت داشته باشد و عمل بخشیدن باید بهطور کاملاً اختیاری و بدون اجبار صورت گیرد. همچنین، بخشش مهریه در دفتر اسناد رسمی یا با سند معتبر انجام شود.
آیا بخشیدن مهریه روی برگه عادی منع قانونی دارد؟
خیر، بخشش مهریه با سند عادی نیز از نظر قانونی معتبر است، اما بهتر است این عمل با حضور شاهدان انجام شود تا از بروز مشکلات احتمالی در آینده جلوگیری شود.
چه مدارکی برای بخشیدن مهریه در دفتر اسناد رسمی لازم خواهد بود که همراه زن باشد؟
مدارکی مانند شناسنامه و کارت ملی زن و شوهر، سند ازدواج و در برخی موارد حضور شوهر برای امضای سند بخشش لازم است.
آیا بخشیدن مهریه برای گرفتن حق طلاق است؟
در برخی موارد، زن ممکن است مهریه خود را در ازای دریافت حق طلاق به شوهر ببخشد. این توافق باید بهصورت رسمی ثبت شود تا از نظر حقوقی معتبر باشد.
آیا برای بخشش مهریه اجازه پدر لازم است؟
خیر، زن نیازی به اجازه پدر یا ولی قهری برای بخشیدن مهریه ندارد. زن به عنوان مالک مهریه میتواند بهطور مستقل تصمیم بگیرد.
آیا دست نوشته بخشش مهریه اعتبار دارد؟
بله، دست نوشته مهریه از نظر قانونی اعتبار دارد، اما بهتر است با حضور شاهدان امضا شود تا در آینده مشکلات قانونی به وجود نیاید.
