در این مقاله از سایت وکیل عبدالمحمد، به بررسی موضوع اعتراض به اجرای مهریه از طریق اجرای اسناد رسمی می پردازیم. ماده 22 قانون حمایت خانواده مصوب 1391 و آیین نامه اجرایی مفاد اسناد رسمی لازم الاجرا و طرز رسیدگی به شکایت از عملیات اجرایی مصوب 1387 از جمله قوانین و مقررات مرتبط با این موضوع هستند.
مهریه و نحوه مطالبه آن
مهریه مالی است که در عقد نکاح، زوج تعهد به پرداخت آن به زوجه مینماید. مهریه میتواند عندالمطالبه یا عندالاستطاعه باشد. زوجه برای مطالبه مهریه خود دو راه پیش رو دارد: مطالبه مهریه از طریق دادگاه و مطالبه مهریه از طریق اجرای اسناد رسمی. هر کدام از این روشها مزایا و معایب خاص خود را دارند. انتخاب روش مناسب با مشورت وکیل مهریه میتواند صورت پذیرد.
مطالبه مهریه از طریق دادگاه
در این روش، زوجه با تقدیم دادخواست به دادگاه خانواده، مهریه خود را مطالبه میکند. ارائه مدارکی مانند سند ازدواج و مدارک شناسایی الزامی است. دادگاه پس از بررسی مدارک و استماع اظهارات طرفین، حکم به پرداخت مهریه صادر میکند. با توجه به ماده 1082 قانون مدنی، مهریه عندالمطالبه است مگر اینکه در عقدنامه طور دیگری توافق شده باشد. طبق ماده 22 قانون حمایت خانواده، دادگاهها مکلفند میزان مهریه را به نرخ روز محاسبه و تعیین کنند مگر اینکه زوجین در زمان عقد به نحو دیگری تراضی کرده باشند.
مطالبه مهریه از طریق اجرای اسناد رسمی
در این روش، زوجه با در دست داشتن سند رسمی ازدواج به دفترخانه محل ثبت عقد مراجعه کرده و تقاضای صدور اجراییه میکند. پس از صدور اجراییه، مراتب به زوج ابلاغ می شود و وی ده روز فرصت دارد تا نسبت به پرداخت مهریه اقدام کند. در غیر این صورت، زوجه میتواند با معرفی اموال زوج، توقیف اموال بابت مهریه را از واحد اجرای ثبت درخواست کند. این روش معمولاً سریعتر از روش مطالبه از طریق دادگاه است. مواد 1 و 2 آیین نامه اجرایی مفاد اسناد رسمی لازم الاجرا و ماده 2 قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی مصوب 1394 در این خصوص قابل استناد هستند.
شرایط و مراحل اعتراض به اجرای مهریه
زوج میتواند در صورت داشتن دلایل قانونی، به اجرای مهریه از طریق اجرای اسناد رسمی اعتراض کند. طرح این اعتراض مستلزم رعایت شرایط قانونی و رویه قضایی است. برای طرح دعوای اعتراض به عملیات اجرایی، زوج باید دادخواست خود را به همراه مدارک و مستندات به دادگاه عمومی حقوقی محل صدور اجراییه تقدیم کند. برای اطلاعات بیشتر میتوانید مقاله «گرفتن مهریه از طریق دادگاه» را مطالعه کنید.
جهات و موارد قانونی اعتراض به اجرای مهریه
زوج میتواند به دلایل مختلفی به اجرای مهریه اعتراض کند. برخی از این دلایل عبارتند از:
- ادعای پرداخت مهریه: اگر زوج مدعی پرداخت تمام یا قسمتی از مهریه باشد، میتواند با ارائه مدارک و مستندات مانند رسید پرداخت، به اجرای مهریه اعتراض کند. مواد 269 تا 276 قانون مدنی در خصوص پرداخت دین قابل استناد هستند.
- اعسار از پرداخت مهریه: اگر زوج توانایی مالی برای پرداخت مهریه به صورت یکجا را نداشته باشد، میتواند دادخواست اعسار از پرداخت مهریه را به دادگاه ارائه کند. در صورت اثبات اعسار، دادگاه مهریه را تقسیط خواهد کرد. ماده 169 آیین نامه اجرایی مفاد اسناد رسمی لازم الاجرا و ماده 25 قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی به این موضوع اشاره دارند.
- شرط ضمن عقد در خصوص مهریه: اگر در عقدنامه شرطی در خصوص نحوه پرداخت مهریه یا میزان آن وجود داشته باشد، زوج میتواند با استناد به آن شرط، به اجرای مهریه اعتراض کند.
- عدم رعایت تشریفات قانونی در صدور اجراییه و ابلاغ آن: اگر در صدور اجراییه یا ابلاغ آن به زوج، تشریفات قانونی رعایت نشده باشد، زوج میتواند به این موضوع اعتراض کند.
اثبات اعسار از پرداخت مهریه
اثبات اعسار از پرداخت مهریه یکی از مهمترین دلایل اعتراض به اجرای مهریه است. زوج برای اثبات اعسار خود باید مدارکی مانند لیست اموال، صورتحسابهای بانکی، شهادت شهود و … را به دادگاه ارائه کند. دادگاه پس از بررسی مدارک و استماع اظهارات طرفین، در خصوص اعسار زوج تصمیم گیری خواهد کرد. مواد 6 و 7 قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی و رویه قضایی مرتبط با پذیرش اعسار در خصوص مهریه، در این زمینه راهگشا هستند.
مرجع صالح برای رسیدگی به اعتراض
مطابق ماده 169 آیین نامه اجرایی مفاد اسناد رسمی لازم الاجرا، مرجع صالح برای رسیدگی به اعتراض به اجرای مهریه از طریق اجرای اسناد رسمی، دادگاه عمومی حقوقی محل صدور اجراییه است. واحد اجرای ثبت نیز در این فرایند نقش دارد و در صورت صدور حکم به نفع زوج، اقدامات لازم را انجام خواهد داد.
مراحل و تشریفات طرح دعوای اعتراض
برای طرح دعوای اعتراض به عملیات اجرایی، زوج باید دادخواست خود را به همراه مدارک و مستندات به دادگاه عمومی حقوقی محل صدور اجراییه تقدیم کند. هزینه دادرسی بر اساس میزان مهریه محاسبه میشود. دادگاه پس از بررسی مدارک و استماع اظهارات طرفین، رای خود را صادر میکند. رای صادره قابل تجدیدنظرخواهی در دادگاه تجدیدنظر استان و در موارد خاص قابل فرجام خواهی در دیوان عالی کشور خواهد بود. وکیل تجدید نظر میتواند در این مراحل زوج را همراهی کند. مواد 48 تا 51 قانون آیین دادرسی مدنی در خصوص شرایط دادخواست و مواد 331 و 336 همان قانون در خصوص تجدیدنظرخواهی و فرجام خواهی قابل توجه هستند.
آثار اعتراض به اجرای مهریه
اگر دادگاه اعتراض زوج را وارد تشخیص دهد و حکم به نفع وی صادر کند، عملیات اجرایی متوقف میشود. در این صورت، اگر اموالی از زوج توقیف شده باشد، رفع توقیف خواهد شد. اما اگر دادگاه اعتراض زوج را رد کند، عملیات اجرایی ادامه پیدا خواهد کرد و زوجه میتواند نسبت به وصول مهریه خود از طریق اموال توقیف شده اقدام کند. ماده 177 آییننامه اجرایی مفاد اسناد رسمی لازمالاجرا در خصوص توقف عملیات اجرایی و مواد 146 و 147 قانون اجرای احکام مدنی در خصوص رفع توقیف اموال، قابل استناد هستند. زوج میتواند برای اعتراض به رای مهریه در مهلت قانونی اقدام کند.
نکات کلیدی و رویه قضایی اعتراض به اجرای مهریه
در این مقاله از سایت عبدالمحمد به بررسی موضوع اعتراض به اجرای مهریه از طریق اجرای اسناد رسمی پرداخته شد. نکات کلیدی این موضوع عبارتند از: امکان اعتراض به اجرای مهریه برای زوج، لزوم ارائه دلایل قانونی برای اعتراض، مرجع صالح برای رسیدگی به اعتراض، آثار پذیرش یا رد اعتراض و اهمیت آگاهی از قوانین و مقررات مربوطه. همچنین، آرای وحدت رویه و نظرات مشورتی متعددی در خصوص موضوعات مختلف مرتبط با مهریه صادر شده است که میتواند در درک بهتر این موضوع مفید باشد.
خلاصه اعتراض به اجرای از طریق اسناد رسمی
اعتراض به اجرای مهریه از طریق اجرای اسناد رسمی، حقی است که قانون برای زوج در نظر گرفته است. زوجین باید از قوانین و مقررات مربوط به مهریه و نحوه مطالبه و اعتراض به اجرای آن آگاهی داشته باشند تا بتوانند از حقوق خود به درستی دفاع کنند. استفاده از مشاوره حقوقی مهریه و وکالت تخصصی در این زمینه می تواند بسیار راهگشا باشد.
10 سوال متداول درباره اعتراض به اجرای مهریه
آیا در صورت اعسار زوج، مهریه به طور کامل ساقط میشود؟
خیر، اعسار زوج باعث سقوط مهریه نمیشود، بلکه فقط نحوه پرداخت آن را تغییر میدهد و مهریه تقسیط میشود.
اگر زوج فوت کند، تکلیف مهریه چه میشود؟
در صورت فوت زوج، مهریه از ماترک وی قابل مطالبه است. برای اطلاعات بیشتر مقاله مطالبه مهریه از ارث و مطالبه مهریه از ماترک را مطالعه کنید.
آیا مهریه زندان دارد؟
در حال حاضر، به استناد رای وحدت رویه شماره ۷۲۲ مورخ ۱۳۹۰/۱۲/۲ حبس زوج بابت عدم پرداخت مهریه منتفی است مگر در صورت اثبات ملائت زوج و امتناع از پرداخت. برای اگاهی بیشتر به صفحه «آیا مهریه زندان دارد؟» مراجعه کنید.
آیا میتوان مهریه را به نرخ روز محاسبه کرد؟
بله، طبق ماده 22 قانون حمایت خانواده، دادگاهها مکلفند میزان مهریه را به نرخ روز محاسبه و تعیین کنند.
آیا میتوان در قبال مهریه، اموال زوجه را توقیف کرد؟
خیر، مهریه دینی است بر عهده زوج و نمیتوان در قبال آن اموال زوجه را توقیف کرد.
آیا زوجه میتواند همزمان از طریق دادگاه و اجرای ثبت، مهریه خود را مطالبه کند؟
خیر، زوجه فقط میتواند از یکی از این دو طریق مهریه خود را مطالبه کند.
آیا بخشیدن مهریه بعد از عقد امکانپذیر است؟
بله، زوجه میتواند تمام یا قسمتی از مهریه خود را به زوج ببخشد. برای اطلاعات بیشتر مقاله «ابرا یا بخشش مهریه» را مطالعه کنید.
آیا در صورت عدم تمکین زوجه، مهریه به وی تعلق نمیگیرد؟
عدم تمکین زوجه تاثیری در اصل تعلق مهریه ندارد، اما میتواند در شرایط پرداخت آن تاثیر بگذارد.
آیا مهریه جزو دیون ممتاز محسوب میشود؟
بله، مهریه تا میزان 110 سکه بهار آزادی جزو دیون ممتازه است و در صورت ورشکستگی زوج، قبل از سایر دیون پرداخت میشود.
آیا می توان برای مهریه عندالاستطاعه، اموال زوج را توقیف کرد؟
بله، با اثبات استطاعت زوج، میتوان برای مهریه عندالاستطاعه نیز اموال وی را توقیف کرد.
