نحوه اثبات قتل

ادله اثبات قتل

فهرست مطالب

ادله اثبات قتل، از مباحث مهم علم حقوق است و به معنای سند و مدرک کافی و قانع کننده برای اثبات جرم قتل است. راه‌های اصلی اثبات قتل در دادگاه عبارتند از:

  1. اقرار
  2. شهادت
  3. قسامه
  4. علم قاضی

این چهار دلیل اصلی هستند که در دادگاه‌ها برای اثبات و احراز وقوع جرم قتل مورد استناد قرار می‌گیرند. حضور وکیل قتل در این فرآیند می‌تواند به استفاده صحیح از این ادله و دفاع موثر از متهم کمک کند.

 

نحوه اقرار برای اثبات قتل

 

اقرار کردن

در حقوق خصوصی، اقرار دارای ارزش و اعتبار مطلق است. اما در امور جزایی، به‌ویژه در تعزیرات، اقرار به ‌تنهایی علیه اقرارکننده دلیل نیست و برای مؤثر بودن، باید مقرون به قرائن و امارات بوده به‌طوری‌که برای قاضی ایجاد یقین و اعتبار کند.

شرایط تحقق اقرار عبارت‌اند از:

الف) بلوغ، عقل، اختیار و قصد داشتن اقرارکننده

ب) صراحت داشتن و بدون ابهام و اجمال بودن اظهارات اقرارکننده

ج) تعدد و تکرار دفعات اقرار

اقرار باید بدون هرگونه تهدید و شکنجه و سؤالات تلقین و اغفال‌کننده و در نزد حاکم و دادرس دادگاه بوده و خود قاضی اقرار را استماع کند.

 

شهادت

در حقوق، شهادت عبارت از اخبار صحیح از وقوع امری به ‌منظور اثبات آن در جلسۀ دادگاه است. برای قابل اعتبار بودن شهادت، جمع شرایط ذیل لازم و ضروری است:

الف) شاهد باید از قوای عقلانی برخوردار باشد

ب) شاهد باید به‌صورت عینی واقعه را دیده باشد

ج) رابطۀ خویشاوندی بین شاهد و ذی‌نفع وجود نداشته باشد

د) رابطۀ کینه و دشمنی آشکار بین متهم و شاهد وجود نداشته باشد

ه) شاهد باید عادل باشد

شهادت باید به‌صورت قطع و یقین و صریح باشد و نیز باید مستند به حواس ظاهری (پنج‌گانه) باشد. اصل سی‌وهشتم قانون اساسی اجبار به شهادت را مجاز ندانسته و چنین شهادتی را فاقد ارزش می‌داند. با این ‌وجود، شهادت حق نیست؛ بلکه تکلیف است و کسی که تحمل شهادت می‌کند نمی‌تواند از ابراز آن خودداری کند.

 

قسامه

قسامه در حقوق اسلامی، عبارت است از پنجاه قَسَم برای اثبات قتل عمدی و بیست و پنج قسم برای اثبات قتل شبه‌عمدی و خطای محض که توسط خویشاوندان نَسَبی مدعی در موارد لوث، خورده می‌شود. لوث؛ عبارت است از دلیل و امارۀ ظن‌آوری که در حضور حاکم و قاضی برای صدق ادعای مدعی اقامه شده ولی سایر شرایط قبول را ندارد. مثل خبردادن طفل یا فاسقی که بر قول او می‌شود اعتماد کرد. این خبر برای قاضی ظن ایجاد می‌کند؛ ولی شرط قبولی را ندارد.

“هرگاه بر اثر قرائن و اماراتی و یا از هر طریق دیگری از قبیل شهادت یک شاهد یا حضور شخصی همراه با آثار جرم در محل قتل یا وجود مقتول در محل تردد یا اقامت اشخاص معین و یا شهادت طفل ممیز مورداعتماد و یا امثال آن، حاکم به ارتکاب قتل از جانب متهم ظن پیدا کند، مورد از موارد لوث محسوب می‌شود.”

موارد لوث طبق قانون مجازات اسلامی عبارت‌اند از:

الف) هرگاه ولی دم مدعی قتل عمد شود و یکی از دو شاهد عادل به قتل عمد و دیگری به اصل قتل شهادت دهد و متهم قتل عمد را انکار کند.

ب) هرگاه یکی از دو شاهد عادل شهادت به قتل به‌وسیله متهم دهد و دیگری به اقرار متهم به قتل شهادت دهد، قتل ثابت نشده و مورد از موارد لوث می‌شود.

ج) هرگاه شخصی در اثر ازدحام کشته شود یا جسد مقتولی در شارع عام پیدا شود و شواهد ظنی نزد حاکم اقامه شود که قتل منتسب به شخص یا اشخاص معین است.

د) هرگاه کسی را در محلی کشته بیابند و ولّی مقتول مدعی شود که شخص معینی از ساکنان آن محل وی را به قتل رسانده است.

 

نحوه اثبات قتل با علم قاضی

 

علم قاضی

در حقوق اسلامی، قاضی می‌تواند در مواردی به علم خود عمل کند. این موارد شامل:

  1. حق‌الله: دررابطه‌با حقوق الهی، قاضی می‌تواند بر اساس علم خود تصمیم بگیرد.
  2. حق‌الناس: در مواردی که علم قاضی جزء ادله ثبوت جرم تعیین شده است، یا راه‌های ثبوت جرم در قانون احصاء نشده باشد، قاضی مجاز است به علم خود عمل نماید.

به‌عبارت ‌دیگر، قاضی شرع می‌تواند در حق‌الله و حق‌الناس به علم خود عمل کند. این امر زمانی امکان‌پذیر است که علم قاضی جزء ادله قانونی محسوب شود یا قانون راه‌های ثبوت جرم را به طور کامل مشخص نکرده باشد. در این موارد، علم قاضی می‌تواند مبنای تصمیم‌گیری وی قرار گیرد.

 

چرا در اثبات ادله قتل باید از وکیل،قتل استفاده کنیم؟

وجود وکیل در فرایند اثبات قتل می‌تواند به چند دلیل مفید باشد:

  1. استفاده صحیح از ادله قانونی: وکیل با آشنایی با قوانین و مقررات مربوط به ادله اثبات قتل، می‌تواند به متهم در استفاده صحیح از این ادله کمک کند. برای مثال، اقرار به‌تنهایی کافی نیست و باید با قرائن و امارات همراه باشد. وکیل می‌تواند راهنمایی‌های لازم را به موکل ارائه دهد.
  2. دفاع موثر از متهم: وکیل با آشنایی با شرایط پذیرش ادله مانند شرایط شهادت شهود، می‌تواند در دفاع از متهم تلاش کند و از پذیرش ادله ضعیف جلوگیری کند. این امر می‌تواند به نفع متهم باشد.
  3. استفاده از علم قاضی: در مواردی که قانون راه‌های ثبوت جرم را به طور کامل مشخص نکرده است، قاضی می‌تواند به علم خود استناد کند. وکیل با آگاهی از این قاعده می‌تواند در استفاده موثر از آن برای دفاع از متهم اقدام کند.

در مجموع، حضور وکیل در فرایند اثبات قتل می‌تواند به استفاده صحیح از ادله قانونی، دفاع موثر از متهم و در نهایت اثبات یا عدم اثبات قتل کمک کند. این امر اهمیت حضور وکیل را در این فرایند نشان می‌دهد.

برای مشاوره با شماره ۰۹۱۲۱۵۷۴۲۹۷ تماس بگیرید.

دکتر رضا عبدالمحمد
دکتر رضا عبدالمحمد

وکیل پایه یک دادگستری به شماره پروانه ٢٨٣٥٦
عضو اتحادیه بین المللی وکلای دادگستری(IBA)

مقالات مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

18 − 4 =